Het masker afdoen

Wat is ontmaskering, en kan het op de werkvloer worden toegepast?

"De hele wereld is een toneel, en alle mannen en vrouwen zijn slechts acteurs: ze hebben hun opkomst en hun afgang; en één mens speelt in zijn leven vele rollen, de aktes zijn zeven levensfasen," - William Shakespeare.

Hoewel dit waar is, is dit voor sommigen veeleisender dan voor anderen. Acteren is een sociaal smeermiddel. Beleefdheid is een vorm van acteren. Een manier om prettig samen te leven in deze maatschappij. Maar sommigen moeten rollen spelen die ver afliggen van hun authentieke zelf. Sommigen van ons onderdrukken onszelf om niet te worden buitengesloten. Dit soort acteren is sociale camouflage. En neurodivergenten doen dit meer dan neurotypische mensen. Er zijn drie verschillende vormen van camouflage: compensatie, maskering en assimilatie. Compensatie is het toepassen van strategieën, zoals het paraat hebben van gespreksscripts en het expliciet leren herkennen van de betekenis van verschillende gezichtsuitdrukkingen. Maskering is het actief verbergen van eigenschappen van jezelf om neurotypischer over te komen, zoals het verbergen van stimming (zelfstimulerend gedrag dat wordt gekenmerkt door een repetitieve handeling of beweging van het lichaam). Bijvoorbeeld ervoor zorgen dat je een intonatie hebt die bij je boodschap past of proberen niet over je speciale interesses te praten. Assimilatie is een extremere vorm van maskering. Je gedraagt je als een totaal ander persoon, bijvoorbeeld extravert terwijl je eigenlijk introvert bent.

Iedereen speelt een rol. We zijn anders op het werk dan thuis. We gedragen ons anders in de buurt van onze ouders of onze partner. Maar maskeren is schadelijker omdat het mensen dwingt te onderdrukken wie ze werkelijk zijn. Het betekent niet authentiek zijn. Het is een onophoudelijke uitputtingsslag, waarin je nooit rust krijgt, tenzij je helemaal alleen bent. Dit is zo vermoeiend! Voor veel mensen die op latere leeftijd een diagnose krijgen, staat één vraag centraal in het proces van het integreren van hun nieuwe diagnose in hun dagelijks leven: Wie ben ik en wat is mijn masker?

Erbij horen

Veel neurodivergente individuen voelen zich onder druk gezet om zich aan te passen aan maatschappelijke normen. Niet omdat ze dat echt zelf willen, maar omdat ze de negatieve gevolgen hebben ondervonden van het zijn van hun authentieke zelf. Het pesten, de negatieve opmerkingen van volwassenen, de vervreemding. Een onderzoek naar de validatie van de Italiaanse versie van de Camouflaging Autistic Traits Questionnaire (CAT-Q) onder een groep universitaire studenten toonde een sterke correlatie aan tussen een hoge waarschijnlijkheid van autisme en meer camouflerend gedrag. Dit komt doordat we sociale wezens zijn. Zonder anderen kunnen we niet leven.

Maskeren is vaak een manier om je aan te passen. Daarnaast zijn er verwachtingen op de werkvloer die nog meer kunnen aanzetten tot maskeren. We noemen dit dan professionaliteit. Begrijp me niet verkeerd, ik vind dit op zich niet slecht. Het is goed dat we duidelijk stellen dat discriminatie slecht is, dat er duidelijkheid is over wanneer je beschikbaar moet zijn voor vergaderingen en hoe we met onze klanten omgaan, zodat hun gegevens veilig zijn en we een service bieden die aan hun behoeften voldoet. Kledingvoorschriften kunnen echter lastig zijn voor neurodivergente mensen met bepaalde sensorische gevoeligheden, waardoor het werk moeilijker wordt en neurodivergente mensen minder snel bepaalde beroepen zullen volhouden terwijl het wel waardevol kan zijn dat zij ook in dat beroep de maatschappij vertegenwoordigen. Denk bijvoorbeeld aan de politie of in de zorg. Al met al leidt het moeten verbergen van jezelf tot een hoger niveau van cognitieve en emotionele stress, gevoelens van uitputting, en symptomen van angst en depressie.

De persoonlijke reis van het maskeren

Ik ben een vrouw bij wie op latere leeftijd ADHD is vastgesteld. Als kind was ik enthousiast, extravert en luidruchtig. En dat werd niet gewaardeerd. Ja, de sprankelende ik die de gangmaker van de feestjes was, was prima, op feestjes. Maar niet elke dag, overal. Meestal was ik te veel. Dus leerde ik om me klein en stil te houden. Ik leerde niet heftig te reageren. Ik leerde mijn emoties te onderdrukken. Ik sprong niet meer op om me vrijwillig aan te melden. Ik huilde in mijn eentje onder de douche. Alles om maar niet het gekke, emotionele meisje te zijn. Om het nog erger te maken, lukte het me vaak ook niet om het volledig te verbergen. Daardoor voelde ik me zowel onauthentiek als een mislukkeling, tenminste in mijn eigen ogen. Je kunt je voorstellen dat dit er niet toe leidde dat ik de beste versie van mezelf werd. Ik maakte niet alle verwachtingen waar die aan me werden toegeschreven, en ik voelde me niet verbonden met mensen. Ik had voortdurend het gevoel dat mensen me niet echt kenden. En als ze erachter zouden komen wie ik werkelijk was, zouden ze me in de steek laten. Het was stressvol, verdrietig en eenzaam. Bovendien wist ik niet precies waarom ik me zo voelde, want objectief gezien was alles in mijn leven geweldig. Vanwege deze gevoelens ging ik in therapie en later kreeg ik zelfs een burn-out. Ondanks mijn beste inspanningen leidde hulp en therapie tot weinig echte vooruitgang. Maar dat veranderde allemaal drie jaar geleden.

Het proces van ontmaskering

Drie jaar geleden sloot ik me aan bij een werknemersnetwerk gericht op vrouwen. Ik begon bij te dragen aan de empowerment van anderen in hun carrière en leidde projecten waar ik een passie voor had. En niet alleen dat, ik kwam in contact met andere supergepassioneerde mensen. Opeens hoefde ik dat deel van mezelf niet meer te verbergen. En toen begon er een gedachte op te komen: wat als ik inderdaad anders was, maar niet op een slechte manier anders? Neutraal anders. Uiteindelijk liet ik me diagnosticeren. En toen viel alles op zijn plek. Ik ben een vrouw met ADHD. ADHD is niet mijn hele persoonlijkheid, maar het is wel hoe mijn hersenen informatie verwerken. Dus ik begrijp nu beter hoe ik met mijn eigen hersenen kan werken, in plaats van een pad te volgen dat gewoon niet goed voelt. Een van de dingen die ik heb besloten, is om mijn authentieke zelf meer te laten zien in het dagelijks leven. Dat geldt ook voor in mijn werk. Maar dat roept de vraag op: Wie ben ik en wat is mijn masker?

Ik begon door daadwerkelijk te luisteren naar de stem in mijn hoofd die zei: "Je overdrijft!", om te beseffen wanneer ik mijn ware gevoelens maskeerde. In principe denk ik dat ik mijn ware gevoelens maskeer telkens als ik gemeen tegen mezelf ben. Daarna probeerde ik te doen wat ik mijn eerste reactie was. In het begin was het best eng, maar ik probeerde mezelf eraan te herinneren dat ik nooit in levensgevaar was. En geleidelijk werd het makkelijker. Sommige van mijn natuurlijke gedragingen zijn echter niet per se positief. Friemelen? Geen probleem, tenzij het een ander ernstig afleidt. Onderbreken – dat is soms oké, maar vaak is het erg onbeleefd. Dus wat moet je dan doen?

Leef in lijn met je waarden, in plaats van zomaar gedrag te onderdrukken.

Zoals hierboven aangegeven, onderbreken veel mensen met ADHD anderen. Daar zijn verschillende redenen voor: de angst om je gedachte weer te vergeten, een gebrek aan impulsbeheersing, enthousiasme. Hoewel die redenen allemaal legitiem kunnen zijn, vind ik ze niet goed genoeg om anderen zomaar te onderbreken. Dat komt omdat onderbreken niet strookt met mijn waarden. Een van mijn kernwaarden is diep respect voor mensen in het algemeen. Als je mensen respecteert, laat je ze uitpraten. Daarom onderdruk ik mijn neiging om te onderbreken. Niet om erbij te horen, maar om te leven in overeenstemming met mijn waarden.

Dit uitgangspunt, ervoor zorgen dat mijn gedrag in lijn is met mijn waarden, voelt zo anders dan maskeren. Ik doe het niet om erbij te passen. Ik doe het om in vrede met mezelf te leven. En ik kan dit toepassen op al mijn gedrag. Van het aanpassen van mijn stemvolume tot friemelen. Ik denk na over wie ik wil zijn en of wat ik doe daarmee in lijn is.

Het bijkomende voordeel hiervan is dat ik me niet hoef te verantwoorden voor veranderingen in mijn gedrag. En de veranderingen in teamdynamiek die kunnen ontstaan door het loslaten van mijn masker, kan ik wel uitleggen. Zoals de geweldige Kate Isichei me eraan herinnerde: het is oké om je manager veranderingen in teamdynamiek of aanpassingen die voor mij zijn gemaakt, te laten uitleggen. Uiteindelijk geeft het loslaten van mijn masker me meer energie om zakelijke uitdagingen op te lossen. En dat is waarom ik ben aangenomen. Ik ben niet aangenomen om erbij te passen. En jij ook niet. Je hebt een uniek talent en je mag dat laten zien. Makkelijk? Waarschijnlijk niet. Onthoud dat zelfs kleine stapjes de moeite waard zijn. Je hoeft niet perfect te zijn, en dat geldt ook voor het volledig loslaten van je masker. Doe het in je eigen tempo en sta jezelf toe om te ontspannen en je authentieke zelf te zijn.

Conclusie

Kortom, de reis om de complexiteit van neurodiversiteit te begrijpen en ermee om te gaan, met name in relatie tot maskeren en ontmaskeren, is een zeer persoonlijke en transformerende ervaring. Zoals in dit onderzoek is benadrukt, raken veel mensen, vooral neurodivergente personen, regelmatig verstrikt in een cyclus van sociale camouflage, wat leidt tot uitputting en een gevoel van onechtheid. De druk om te voldoen aan maatschappelijke verwachtingen kan iemands ware zelf verstikken, met emotionele en cognitieve stress tot gevolg.

Het proces van ontmaskering biedt echter een weg naar authenticiteit en zelfacceptatie. Het moedigt individuen aan om hun unieke eigenschappen te omarmen en manieren te vinden om zichzelf te uiten die aansluiten bij hun kernwaarden. Door de focus te verleggen van louter aanpassen naar authentiek leven, kan men diepere verbindingen en een voller leven brengen.

Uiteindelijk werkt de vraag "Wie ben ik en wat is mijn masker?" als een krachtige katalysator voor zelfontdekking. Het nodigt uit tot zelfreflectie, het uitdagen van maatschappelijke normen en het herdefiniëren van identiteiten op een manier die recht doet aan ons ware zelf. Het omarmen van neurodiversiteit is niet alleen gunstig voor het individu, maar verrijkt ook het geheel van de menselijke ervaring en bevordert een meer inclusieve en begripvolle samenleving.

Heb je vragen? Wil je meer weten over hoe je als manager kan bijdragen aan het ontmaskeren van mensen? Plan een vrijblijvend gesprek met me in.

Boek tijd